Terapia rodzinna dorosłych dzieci i rodziców – kiedy warto z niej skorzystać?

Autorka: Izabela Wiśniewska

Kiedy słyszymy zwrot terapia rodzinna, często wyobrażamy sobie rodziców z małymi dziećmi albo nastolatka, z którym pojawiają się trudności wychowawcze. Tymczasem relacja między rodzicem a dzieckiem nie kończy się wraz z osiągnięciem pełnoletności. Potrzeba pracy nad więzią rodzinną nie znika, gdy dzieci opuszczają dom.

Możemy mieć 30, 40, 50 czy 60 lat, własną rodzinę, stabilną pracę i poczucie pełnej niezależności, a jednocześnie doświadczać bardzo silnych emocji w relacji z matką lub ojcem. Jedno zdanie, ton głosu czy specyficzny sposób reagowania potrafi w ułamku sekundy uruchomić schematy, które znamy od lat: złość, wycofanie, poczucie niezrozumienia, bezsilność albo palącą potrzebę obrony.

Podobnie rodzic dorosłego dziecka może przeżywać głęboki ból związany z oddaleniem, trudnością w kontakcie czy kolejnymi, nieudanymi próbami rozmowy. Terapia rodzinna jest ważną przestrzenią wsparcia również wtedy, gdy dzieci są już dorosłe.

W Przestrzeni Introspekcji w Piasecznie pracujemy z rodzinami na każdym etapie ich życia – wspieramy rodziców małych dzieci, nastolatków, a także relacje dorosłych osób. W naszej pracy opieramy się na założeniach rzetelnego i przebadanego modelu Emotionally Focused Family Therapy (EFFT).

Kogo zapraszamy na terapię rodzinną dorosłych?

Relacje rodzinne bywają skomplikowane niezależnie od wieku. Czasami napięcia narastają powoli przez wiele lat, a czasami nasilają się w wyniku konkretnego wydarzenia: ważnej zmiany życiowej, choroby, straty czy pojawienia się własnych dzieci.

Do naszego gabinetu zgłaszają się między innymi:

rodzic i jego dorosły syn lub córka,
dorosła córka i matka,
dorosły syn i ojciec,
oboje rodziców wraz z dorosłymi dziećmi,
dorosłe rodzeństwo,
osoby, które doświadczają długotrwałego konfliktu, dystansu lub wieloletniego milczenia.

Często impulsem do podjęcia terapii jest powtarzająca się kłótnia lub wyczerpujące poczucie, że „próbowaliśmy już wszystkiego, a każda nasza rozmowa kończy się tak samo”.

Nie szukamy winnych. Badamy negatywny cykl relacyjny

W podejściu terapii skoncentrowanej na emocjach nie próbujemy ustalić, kto zawinił, kto zaczął, ani która strona ma obiektywną rację. Zamiast tego przyglądamy się temu, co dzieje się pomiędzy członkami rodziny.

Przez lata w relacjach może utrwalić się określony, nierzadko bolesny cykl relacyjny, który napędza sam siebie:

„Ty mnie w ogóle nie rozumiesz.”

↴

„Bo z tobą nie da się normalnie rozmawiać.”

↴

Wycofanie i milczenie jednej ze stron.

↴

Narastający żal i poczucie odrzucenia drugiej strony.

↴

Kolejna próba kontaktu (często poprzez nacisk lub krytykę).

↴

Kolejny konflikt i jeszcze większy dystans.

W tym schemacie każda ze stron ma poczucie, że jedynie reaguje na atak i chroni samą siebie. W terapii EFFT przyglądamy się zarówno widocznym reakcjom i zachowaniom, jak i emocjom, które mogą się za nimi kryć. Szczególną uwagę poświęcamy emocjom związanym z więzią oraz potrzebom, które mogą pozostawać trudne do wyrażenia w bezpośrednim kontakcie.

Zauważamy, że:

Złość może być związana ze zranieniem, bezsilnością lub poczuciem niezrozumienia.
Krytyka może być sposobem wyrażania potrzeby bycia zauważonym i ważnym.
Wycofanie może pełnić funkcję ochronną, np. przed dalszym zranieniem lub poczuciem odrzucenia.
Kontrolowanie drugiej osoby może być próbą poradzenia sobie z lękiem, niepewnością lub obawą o relację.

Nie ma jednak jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, co znajduje się pod daną reakcją. W terapii wspólnie próbujemy to rozpoznać. Gdy podczas sesji udaje się lepiej rozpoznać emocje i potrzeby stojące za powtarzającymi się reakcjami, pojawia się przestrzeń na inną rozmowę.

Dorosłe dziecko nadal pozostaje czyimś dzieckiem

Dorosłość zmienia charakter relacji z rodzicami, ale nie sprawia, że przestajemy potrzebować bliskości. Możesz mieć ustabilizowane życie, a mimo to w kontakcie z matką lub ojcem doświadczać emocji nieproporcjonalnie silnych do aktualnej sytuacji.

W gabinecie często padają słowa:

„Wiem, że nie powinno mnie to już tak obchodzić, ale za każdym razem reaguję dokładnie tak samo.”

„Mam już własne życie, a mimo to w kontakcie z ojcem w ułamku sekundy znowu czuję się jak bezradne dziecko.”

Takie doświadczenia są naturalne. Sposoby reagowania, które ukształtowały się lata temu, wciąż pełnią swoją funkcję. Z kolei rodzice w takich sytuacjach równie często doświadczają smutku:

„Bardzo chciałbym się do niej zbliżyć, ale mam wrażenie, że cokolwiek powiem lub zrobię, zawsze jest źle.”

Terapia rodzinna pomaga zatrzymać się dokładnie w tym miejscu – lepiej zrozumieć wzajemny wpływ i stopniowo zmieniać utrwalony cykl relacyjny, zanim kolejna rozmowa ponownie zakończy się rozczarowaniem.

Czy terapia musi oznaczać powrót do pełnej bliskości?

Nie. I to bardzo ważne.

Celem terapii rodzinnej dorosłych nie jest zmuszenie kogokolwiek do bliskości za wszelką cenę. Każda z osób uczestniczących w procesie ma prawo do własnych granic i decyzji dotyczących kształtu tej relacji.

Terapia tworzy bezpieczną, wspierającą i nieoceniającą przestrzeń, w której można spróbować nazwać to, co przez lata pozostawało niewypowiedziane. Czasami efektem tej pracy jest odbudowanie bliskości. Innym razem proces ten pozwala na nauczenie się rzeczowej rozmowy bez ciągłego ranienia się. A niekiedy celem staje się wypracowanie zdrowych, respektujących wzajemne granice zasad sporadycznego kontaktu.

Terapia rodzinna dorosłych w Piasecznie

Trudności w relacjach rodzinnych nie mają daty ważności. Jeśli masz poczucie, że w Twojej relacji z rodzicem lub dorosłym dzieckiem odtwarza się sztywny schemat, nie musicie czekać na całkowite zerwanie kontaktu, aby poszukać profesjonalnego wsparcia.

W Przestrzeni Introspekcji w Piasecznie wspieramy rodziny w pracy nad komunikacją i relacjami. Zapraszamy na konsultację, podczas której wspólnie przyjrzymy się Waszej sytuacji i zastanowimy się, czy ta forma pracy będzie dla Was najbardziej adekwatna.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy terapia rodzinna jest dla dorosłych dzieci?

Tak. Terapia rodzinna może obejmować relacje pomiędzy rodzicami a ich dorosłymi synami i córkami. ICEEFT opisuje EFFT jako podejście, które może być stosowane również w pracy z rodzinami z dorosłymi dziećmi.

Czy na terapię rodzinną musimy przyjść wszyscy?

Nie zawsze. To, kto uczestniczy w spotkaniach, zależy od celu terapii, sytuacji rodziny i ustaleń z terapeutą.

Czy terapia rodzinna pomaga w konflikcie między dorosłym dzieckiem a rodzicem?

Praca nad relacją dorosłych członków rodziny może pomóc lepiej rozumieć utrwalone wzorce komunikacji i szukać nowych sposobów kontaktu. Nie gwarantuje jednak pojednania ani nie ma na celu zmuszenia którejkolwiek z osób do określonego zachowania.

Czy można rozpocząć terapię, jeśli kontakt jest bardzo trudny?

Tak. Warto jednak podczas początkowych konsultacji otwarcie omówić charakter relacji, poziom konfliktu, wzajemne granice i oczekiwania wobec spotkań.

Na jakiej wiedzy opiera się EFFT?

EFFT (Emotionally Focused Family Therapy) rozwija zasady terapii skoncentrowanej na emocjach (EFT) w pracy z relacjami rodzinnymi. Podejście czerpie z teorii przywiązania i koncentruje się m.in. na rozpoznawaniu negatywnych wzorców interakcji, emocji związanych z więzią oraz budowaniu bardziej bezpiecznych sposobów kontaktu.

Przestrzeń Introspekcji – Centrum Terapii i Rozwoju w Piasecznie. Miejsce, w którym możesz zwolnić i usłyszeć siebie. Oferujemy profesjonalną psychoterapię i wsparcie rozwojowe dla dorosłych, par, dzieci oraz rodziców. Pomagamy odzyskać równowagę emocjonalną, budować bezpieczną bliskość i żyć w spójności ze sobą.